8:30 - 17:00

ساعات کاری : شنبه تا چهارشنبه

0912-7638852

درخواست مشاوره

اینستاگرام

جستجو
 

کلاهبرداری

علی مسلمی > کلاهبرداری

تعریف کلاهبرداری:

کلاهبرداری در یک تعریف ساده عبارت است از: بردن مال دیگری از طریق توسل توأم با سوءنیت به وسایل یا عملیات متقلبانه.

یک تفاوت : آنچه جرم کلاهبرداری را از سایر جرایم علیه اموال متمایز می کند آن است که در اکثر سایر جرایم مال بدون رضایت یا آگاهی صاحب مال و حتی گاه به دلیل توسل مجرم به اعمال خشونت آمیز از قربانی به مجرم منتقل می کند در حالی که در کلاهبرداری از این حیث از جمله جرایم استثنایی به شمار می رود. کلاهبردار به گونه ای رفتار می کند که مالک یا متصرف مال، فریب خورده و خود از روی میل و رضا و چه بسا با التماس به کسب منافع سرشار، مالش را در اختیار مجرم قرار می دهد. تحقق این امر یعنی اغفال قربانی و جلب نظر وی برای این که مالش را به دست خود در اختیار کلاهبردار قرار دهد احتیاج به انجام مانورهای متقلبانه و صحنه سازی و پشت هم اندازی توسط مجرم دارد.

 

باید توجه داشت تا زمانی که هر سه شرط فوق الذکر محقق نشوند، نمی توان اتهام کلاهبرداری را به کسی منتسب نمود.

 

تقسیم بندی کلاهبرداری و مجازات آن

 

کلاهبرداری بر اساس نوع وسایل متقلبانه ای که برای تحقق آن به کار گرفته می شود، به دو نوع ساده و مشدد تقسیم می شود.

 

الف – وسایل متقلبانه کلاهبرداری ساده

 

  • فریب مردم به وجود شرکت ها یا تجارتخانه ها یا کارخانه ها یا موسسات موهوم
  • امیدوار کردن مردم به امور غیر واقع
  • ترساندن مردم از حوادث و پیشامدهای غیر واقع
  • اختیار اسم یا عنوان مجعول
  • سایر وسایل تقلبی

 

کلاهبرداری

کلاهبرداری

ب – وسایل متقلبانه کلاهبرداری مشدد

 

مواردی که با وجود آن ها کلاهبرداری، مشدد خواهد شد سه مورد هستند:

  • اتخاذ خلاف واقع عنوان یا سمت ماموریت از طرف

سازمانها و موسسات دولتی یا وابسته به دولت

یا شرکتهای دولتی یا شوراها

یا شهرداریها

یا نهادهای انقلابی

و بطور کلی قوای سه گانه

و همچنین نیروهای مسلح و نهادها و موسسات مامور به خدمت عمومی

 

  • ارتکاب کلاهبرداری با استفاده از تبلیغ عامه از طریق:

وسایل ارتباط جمعی از قبیل رادیو، تلویزیون، روزنامه و مجله

یا نطق در مجامع

یا انتشار آگهی چاپی یا خطی

 

  • مرتکب از

کارکنان دولت یا موسسات و سازمانهای دولتی یا وابسته به دولت

یا شهرداری ها

یا نهادهای انقلابی به خدمت عمومی باشد.

 

عناصر متشکله جرم کلاهبرداری

 

هر جرم از سه عنصر قانونی، مادی و روانی تشکیل می شود. برای محکوم شدن متهم به ارتکاب جرم باید کلیه اجزای این عناصر توسط مرجع تعقیب احراز شود.

 

عنصر قانونی (ماده قانونی جرم ) کلاهبرداری

 

عنصر قانونی کلاهبرداری ساده:

طبق ماده ۱ قانون تشديد مجازات مرتكبين ارتشا، اختلاس و كلاهبرداري: « هر كسی از راه حيله و تقلب مردم را به وجود شركت‌ها، تجارتخانه‌ها، كار‌خانه‌ها، مؤسسات موهوم يا به داشتن اموال و اختيارات واهي فريب دهد و به امور غير‌ واقع اميد‌وار نمايد يا از حوادث و پيش‌‌آمد‌هاي غير‌ واقع بتر‌ساند و يا اسم يا عنوان مجعول اختيار كند و به يكي از وسايل مذكور يا وسايل تقلبي ديگر وجوه، اموال، اسناد، حواله‌جات، قبوض، مفاصا حساب و امثال آنها تحصيل كرده و از اين راه مال ديگري را ببرد، كلاهبر‌دار محسوب و علاوه بر رد اصل مال به صاحبش، به حبس از يك تا هفت سال و پر‌داخت جزاي نقدي معادل مالي كه اخذ كرده است، محكوم مي‌شود….»

 

عنصر قانونی کلاهبرداری مشدد:

صدر ماده ۱ قانون تشدید در ادامه بیان می کند: «در صورتیکه شخص مرتکب بر خلاف واقع عنوان یا سمت ماموریت از طرف سازمانها و موسسات دولتی یا وابسته به دولت یا شرکتهای دولتی یا شوراها یا شهرداریها یا نهادهای انقلابی و بطور کلی قوای سه گانه و همچنین نیروهای مسلح و نهادها و موسسات مامور به خدمت عمومی اتخاذ کرده یا اینکه جرم با استفاده از تبلیغ عامه از طریق وسائل ارتباط جمعی از قبیل رادیو ، تلویزیون، روزنامه و مجله یا نطق در مجامع و یا انتشار آگهی چاپی یا خطی صورت گرفته باشد یا مرتکب از کارکنان دولت یا موسسات و سازمانهای دولتی یا وابسته به دولت یا شهرداریها یا نهادهای انقلابی به خدمت عمومی باشد علاوه بر رد اصل مال به صاحبش به حبس از دو تا ده سال و انفصال ابد از خدمت دولتی و پرداخت جـزای نقدی معادل مالــی که اخــذ کــرده است محکــوم می شود.»

 

عنصر مادی:

عنصر مادی سه جزء دارد: رفتار فیریکی، شرایط و اوضاع و احوال و نتیجه حاصله.

رفتار فیزیکی در کلاهبرداری باید حتما به صورت انجام رفتار یا فعل باشد نه ترک فعل.

شرایط مهم تحقق کلاهبرداری سه مورد هستند:

برای کلاهبردار دانستن شخصی نیاز به این است که شرایط ذیل جمع باشد.

اولین شرط تحقق کلاهبرداری، دروغ گفتن و استفاده از وسایل متقلبانه برای فریفتن اشخاص است. مثلاً شخص برای بردن مال مردم خود را به دروغ پزشک معرفی نماید و در این راه جواز طبابت را جعل کند و یا اینکه شخصی خود را با توسل به وسایل متقلبانه ذی سمت در اداره یا ارگان دولتی معرفی نماید.

دومین شرط اغفال شدن و فریب خوردن قربانی می باشد. یعنی لازم است که مانور متقلبانه بزهکار در مردم مؤثر واقع شود و مالباخته فریب مجرم را خورده باشد و مال خود را در اختیار کلاهبردار قرار دهد.

سومین شرط بردن مال توسط کلاهبردار است؛ یعنی اینکه پس از اینکه شخصی فریب کلاهبردار را خورد مال خود را در اختیار وی قرار دهد.

 

عنصر روانی:

 

این عنصر دارای دو جزء است که هر دو باید برای تحقق جرم کلاهبرداری با هم جمع شده باشند. این دو جزء عبارتند از : سوء نیت عام و سوءنیت خاص

سوء نیت عام، عبارت از علم و اراده خودآگاه فرد در ارتکاب عمل مجرمانه یعنی استفاده از وسایل متقلبانه است. علم به تقلبی بودن وسایل و راههای مورد استفاده، مهم است.

حتی تردید در متقلبانه بودن وسایل یا احتمال دادن هم کافی نیست و باید علم وجود داشته باشد.

یک مثال: وقتی فردی از مردم برای خانه سازی پول می گیرد و در زمان گرفتن اموال، واقعا قصد خانه سازی برای آن ها را داشته و فکر می کرده که از عهده این کار بر خواهد آمد؛ اما بعدا نتواند یا بفهمد که نمی تواند این فرد کلاهبردار محسوب نمی شود.

استفاده از وسایل متقلبانه در حالت مستی و ناهشیاری و امثال آن نیز مانع از این می شود که سوءنیت عام و در نتیجه عنصر روانی شکل بگیرد.

 

سوء نیت خاص هم یعنی دقیقا و صرفا قصد بردن مال دیگری.

فرد، ممکن است از توسل به وسایل متقلبانه در پی اهداف مختلفی باشد، از قبیل جلب نظر دیگری برای ازدواج، انتقام جویی، به دست آوردن شهرت، پذیرفته شدن در دانشگاه که در این صورت، اعمال مرتکب، کلاهبرداری نیست.

اگر قصد فرد مرتکب از به تصرف درآوردن آن مال استفاده موقت از آن و استرداد آن باشد این هم کلاهبرداری نیست.

اگر فرد مرتکب، دیگری را فریب دهد تا مالی که متعلق به خود فریب دهنده است را از ید وی خارج کند این کلاهبرداری محسوب نمی شود.

 

کلاهبرداری

کلاهبرداری

مجازات جرم کلاهبرداری

ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری مجازات کلاهبرداری را به تفکیک اینگونه بیان داشته است:

۱- مجازات کلاهبردار در جرم کلاهبرداری ساده، «حبس از ۱ تا ۷ سال و جزای نقدی معادل مال برده شده و رد اصل مال به صاحب آن» است.

۲- مجازات کلاهبردار در جرم کلاهبرداری مشدد، «حبس از ۲ تا ۱۰ سال و جزای نقدی معادل مال برده شده و رد اصل مال به صاحب آن و انفصال از خدمات دولتی به نحو دائم (در صورتی که کلاهبردار کارمند دولت باشد).» است.

طبق قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ مجازات جرم کلاهبرداری حسب مورد از درجه ۶ تا درجه ۴ است.

مجازات تکمیلی شامل کلاهبرداری می شود.

محرومیت های تبعی در نتیجه صدور رای قطعی کلاهبرداری در شرایطی که مجازات حبس آن بیش از ۵ سال باشد قابل اجرا خواهد بود.

علاوه بر جرم کلاهبرداری که قانونگذار آن را در ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری مورد حکم قرار داده است برخی از جرایم خاص نیز هستند که از خانواده کلاهبرداری هستند و طی یک سری قوانین متفرقه مورد حکم قرار گرفته اند.

 

اشکال خاص کلاهبرداری

 

یک: ورشکستگی به تقصیر یا تقلب

 

ورشکستگی به تقصیر:

در حقیقت ورشکستگی به تقصیر در مواردی است که تاجر در انجام وظایف خود اهمال کرده است. یا امور خود را طبق اصول تجاری انجام نداده یا این که بدون سوء نیت به ضرر طلبکاران اقدام نموده است. قانون تجارت ایران از لحاظ اهمیت تقصیری که تاجر مرتکب شده باشد، در بعضی موارد اعلام ورشکستگی به تقصیر را به تشخیص دادگاه واگذار می نماید، که آن را ” موارد اختیاری اعلام ورشکستگی به تقصیر ” می نامند. در مواردی قانون ، تقصیر را محرز می داند و دادگاه را مکلف به اعلام حکم ورشکستگی به تقصیر نموده است که ” موارد اجباری اعلام ورشکستگی به تقصیر ” نامیده می شود. مجازات ورشکسته به تقصیر از شش ماه تا دو سال حبس است.

 

ورشکستگی به تقلب:

طبق ماده ۵۴۹ قانون تجارت: «هر تاجر ورشکسته که دفاتر خود را مفقود نموده یا قسمتی از دارایی خود را مخفی کرده و یا به طریق مواضعه و معاملات صوری از میان برده و همچنین هر تاجر ورشکسته که خود را به وسیله‌ی اسناد و یا به وسیله‌ی صورت دارایی و قروض به طور تقلب به میزانی که در حقیقت مدیون نمی‌باشد مدیون قلمداد نموده است ورشکسته به تقلب اعلام و مطابق قانون جزا مجازات می‌شود.».

پس در ورشکستگی به تقلب، در واقع تاجر ورشکسته نمی باشد، ولی دست به اقداماتی میزند تا خود را ورشکسته و ناتوان از پرداخت بدهی های خود معرفی نماید.

و در موارد ذیل حکم ورشکستگی به تقلب تاجر صادر می گردد.

۱) اگر تاجر ورشکسته دفاتر خود را مفقود نموده باشد.

۲) اگر تاجر ورشکسته قسمتی از دارائی خود را مخفی کرده باشد یا به واسطه تبانی و معاملات صوری از بین برده باشد.

۳) اگر تاجر ورشکسته خود را به طور تقلبی به میزانی که در حقیقت بدهکار نیست، خود را بدهکار وانمود کند.

 

ورشکستگی به تقلب نیز مانند ورشکستگی به تقصیر  جرم محسوب می گردد.

 

مثال ورشکستگی به تقلب: دارایی خود را به نهادهای قانونی کمتر از آنچه واقعیت است، اعلام می‌کند؛ چرا که می‌خواهد از این طریق، دارایی خود را کمتر از میزان تعهدات خود اعلام کرده و حکم ورشکستگی بگیرد.

برابر با قانون مجازات اسلامی، کسانی که به‌عنوان ورشکستگی به تقلب محکوم می‌شوند به مجازات حبس از یک تا پنج سال محکوم خواهند شد.  لازم به ذکر است که این صرفا شخص تاجر نیست که مجازات می‌شود بلکه افراد دخیل در این امر نیز به همان مجازات محکوم می‌شوند. طبق قانون این افراد به مجازات ورشکسته به تقلب محکوم می‌شوند:

۱- اشخاصی که باآگاهی به نفع تاجر ورشکسته تمام یا قسمتی از دارایی منقول یا غیر منقول او را از میان ببرند یا پیش خود نگه دارند یا مخفی کنند.

۲- اشخاصی که به قصد تقلب به اسم خود یا به اسم دیگری طلب غیر واقعی را قلمداد کرده باشند.

۳- اشخاصی که به اسم دیگری یا به اسم موهومی تجارت کنند و اعمال مندرجه در ماده ۵۴۹ قانون تجارت (اعمال محقق ورشکستگی به تقلب که در بالا ذکر شد) را مرتکب شده‌اند به مجازاتی که برای ورشکسته به تقلب مقرر است محکوم می‌شوند.از طرف دیگر، اگر اقوام شخص ورشکسته بدون شرکت مشارالیه اموال او را از میان ببرند یا مخفی کنند یا پیش خود نگاه دارند به مجازاتی که برای سرقت معین است محکوم خواهند شد.

 

کلاهبرداری

کلاهبرداری

دو: تعدی نسبت به دولت

 

هر شخصی عهده‌دار انجام معامله یا ساختن چیزی یا نظارت در ساختن یا امر به ساختن آن برای هر یک از ادارات و سازمانها و‌موسسات مذکور در ماده (۵۹۸) بوده است به واسطه تدلیس در معامله از جهت تعیین مقدار یا صفت یا قیمت بیش از حد متعارف مورد معامله یا تقلب‌در ساختن آن چیز نفعی برای خود یا دیگری تحصیل کند، علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از شش ماه تا پنج سال محکوم خواهد شد.

 

سه: دسیسه و تقلب در کسب و تجارت

در حال حاضر ماده قانونی مرتبط با این عنوان، نسخ شده است اما ماده ۷ قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان در این زمینه تا حدودی مورد توجه است.

چهار: تبانی و مواضعه برای بردن مال غیر

‌قانون مجازات اشخاصی که برای بردن مال غیر تبانی می‌نمایند‌مصوب ۳ مرداد ماه ۱۳۰۷ شمسی در ماده ۱ عنوان می کند:« هر گاه اشخاصی با یکدیگر تبانی کرده و برای بردن مالی که متعلق به غیر است بر همدیگر اقامه دعوی نمایند این اقدام آنها جزء تشبث‌به وسایل متقلبانه برای بردن مال دیگری که به موجب ماده ۲۳۸ قانون مجازات عمومی پیش‌بینی شده است محسوب و به مجازات مندرجه در ماده‌مزبوره محکوم خواهند شد.»

‌همچنین طبق ماده ۲: «اشخاصی که به عنوان شخص ثالث در دعوایی وارد شده یا به عنوان شخص ثالث بر حکمی اعتراض کرده یا بر محکوم به حکمی‌ مستقیماً اقامه دعوی نمایند و این اقدامات آنها ناشی از تبانی با یکی از اصحاب دعوی برای بردن مال یا تضییع حق طرف دیگر دعوی باشد کلاه‌بردار‌محسوب و علاوه بر تأدیه خسارات وارده به مجازات کلاهبرداری محکوم خواهند بود.

 

‌تبانی هر یک از طرفین دعوای اصلی با اشخاص فوق نیز در حکم کلاهبرداری است و مرتکب به مجازات مذکوره محکوم می‌گردد.

 

پنج: انتقال مال غیر بدون مجوز قانونی 

ششم: معرفی مال دیگری به عوض مال خود

هفت: تبانی در معاملات دولتی

هشت: تحصیل مال از طریق نامشروع

نه: کلاهبرداری در امور ثبتی

ده: کلاهبرداری در شرکت ها

یازده: کلاهبرداری رایانه ای

دوازده: سایر موارد

تماس با ما

وکیل قدرت فراقانونی ندارد اما مانع تضییع حق شما به دلیل نا آگاهی از قوانین و مقررات می شود.
خط ویژه  :  ۰۹۱۲۷۶۳۸۸۵۲
شماره های تماس  :  ۰۲۱۷۷۰۶۲۵۲۳ – ۰۲۱۷۷۳۸۳۵۱۲

Call Now Buttonتماس