8:30 - 17:00

ساعات کاری : شنبه تا چهارشنبه

0912-7638852

درخواست مشاوره

اینستاگرام

جستجو
 

وقف

وقف

وقف از نظر لغوی یعنی ایستادن، اقامت کردن، حبس کردن و منع کردن. اما در اصطلاح حقوقی و مطابق ماده ۵۷ قانون مدنی وقف عبارت است از حبس مال و تسبیل منفعت. منظور از تسبیل این است که مال موقوفه در راهی که واقف خواسته است مورد استفاده قرار گیرد.

 

موضوع وقف

اموال ملموس و مادی می توانند موضوع وقف قرار بگیرند مثل، درختان، ساختمان و هرچیزی که جزء کالای مادی و فیزیکی و قابل لمس کردن باشد.
اصطلاحات مهم در وقف:

– وقفنامه :
سندی است که بیانگر وقفیت مالی برای مصرف معین است.

– موقوفه :
مالی که از طرف واقف برای مصرف معینی وقف گردیده است .

– موقوفه علیهم :
کسانی که از طرف وقف کننده حق بهره بردن از منافع مال موقوفه را داشته باشند .

 

شرایط صحت وقف کدامند؟

شرط مالکیت در وقف
واقف باید مالک عین موقوفه باشد مطابق ماده ۵٧ ‏قانون مدنی: «واقف باید مالک مالی باشد که وقف می کند و به علاوه دارای اهلیتی باشد که در معاملات معتبر است. » ‏البته برابر ماده ۶۴ ‏قانون مدنی: «مالی را که منافع آن موقتاً متعلق به دیگری است می توان وقف نمود و همچنین ملکی که در آن حق ارتفاق موجود است جایز است، بدون اینکه به حق مزبور خللی وارد آید.» البته بدیهی است که اگر حقی که برای دیگری در مال وقف وجود دارد مانع از تصرف مالک در آن باشد، وقف نافذ نیست مانند زمانی که مالی در رهن دیگری است.

شرط قبض در وقف
وقف عقدی است عینی، یعنی قبض شرط صحت آن است بر این مبنا ماده ۵٩ ‏قانون مدنی مقرر داشت است: «اگر واقف، عین موقوفه را به تصرف وقف ندهد، وقف محقق نمی شود و هر وقت به قبض داد وقف تحقق پیدا می کند.» البته برابر ماده ۶۰ قانون مدنی:«در قبض، فوریت شرط نیست بلکه مادامی که واقف رجوع از وقف نکرده است هر وقت قبض بدهد وقف تمام می شود.»‏و مطابق ماده ۶۲ ‏قانون مدنی: «در صورتی. که موقوف علیهم محصور باشند خود آن ها قبض می کنند و قبض طبقه اول کافی است، و اگر موقوف علیهم غیر محصور یا وقف بر مصالح عامه باشد متولی وقف و الا حاکم قبض می کند.» و مطابق ماده ۶۳ :«ولی و وصی محجورین از جانب آن ها موقوفه را قبض می کنند و اگر وقف تولیت را برای خود قرار داده باشد قبض او کفایت می کند.» و سر انجام ماده ۶۷ قانون مدنی اعلام کرده است:«مالی که قبض و اقباض آن، ممکن نیست وقف آن باطل است، لیکن اگر واقف تنها قادر به اخذ و اقباض آن نباشد و موقوف علیه قادر به اخذ آن باشد صحیح است.»

شرط موجود بودن موقوف علیه
‏شرایط موقوف علیه، موقوف علیه بایستی موجود باشد بر این اساس ماده ۶۹ قانون مدنی مقرو داشته است: «وقف بر معدوم صحیح نیست مگر به تبع موجود.» و ماده ٧٠‏همان قانون مقرر داشته است:«اگر وقف بر موجود و معدوم معاً (با هم) واقع شود نسبت به سهم موجود صحیح و نسبت به سهم معدوم باطل است.» و بر این اساس قانون مدنی و بشرح ماده ٧١ ‏ وقف بر مجهول را باطل و مقرر داشته است: «وقف بر مجهول صحیح نیست.» در ضمن موقوف علیهم بایستی اهلیت تملک را نیز داشته باشند بطور مثال امکان وقف املاک برای بیگانکان میسر نمی باشد.

شرط مشروعیت
از جهت مشروعیت جهت وقف نیز برابر ماده ۶۶ قانون مدنی:«وقف بر مقاصد نامشروع باطل است.» البته اگر وقف به قصد ضرر طلبکاران باشد غیر نافذ بوده و منوط به تنفیذ آن از سوی بستانکاران می باشد و به این علت ماده ۶۵ ‏قانون مدنی مقرر داشته است: «صحت وقفی که به علت اضرار دیان (طلبکاران) واقع شده باشد منوط به اجازه دیان است.»

انواع وقف

الف- وقف عام: وقفی است که که در راستای منافع عمومی است. در وقف عام کسانی که وقف به نفع آنها صورت می گیرد متعدد و زیاد هستند. در واقع وقف عام محدود به افراد مشخصی نیست؛ مثل وقتی که کسی مسجد یا مدرسه وقف می کند. هم چنین وقف عام می تواند به این صورت باشد که کسی دارو یا غذا وقف کند یا امکان مطالعات علمی را برای دیگران بوجود آورد مثل ایجاد کتابخانه برای استفاده عموم.
ب- وقف خاص: وقف خاص، بخشش عین مال (مانند زمین، باغ، خانه و…) برای بهره بردن شخص یا اشخاصی خاص از منافع آن مال است. عین مال در صورت وقف خاص، بنا بر نظر بسیاری از فقها از اختیار و ملک مالک خارج می‌شود.

 

متولی وقف

الف) برای واقف جایز است که تولیت و نظارت وقف را برای خود قرار دهد یا به غیر واگذار نماید. این تولیت می¬‌تواند دائمی یا موقت باشد؛ همچنین به تنهایی یا با مشارکت دیگری انجام پذیرد.

ب) قرار دادن تولیت توسط واقف، باید هنگام ایقاع وقف باشد. در غیر این صورت حق تعیین تولیت پس از آن برای واقف وجود ندارد. البته عزل یا حق نصب تولیت در صورتی¬ که واقف چنین حقّی را در ضمن وقف کردن شرط کرده، اشکال ندارد.

مثال: اگر واقف هنگام وقف کردن گفته باشد: این زمین را برای حسینیه با تولیت علی وقف کردم، به شرط آنکه هر وقت بخواهم او را عزل کنم و شخص دیگری را بگمارم، در این حالت واقف حق تغییر متولی را دارد.

ج) واقف نمی¬‌تواند برای مسجد تولیت قرار دهد.

د) واقف می‌تواند چند تولیت قرار دهد.

ه) اگر واقف چیزی از منافع را برای متولی معین کند، همان اجرت عمل او خواهد بود؛ هر چند کمتر از اجرت¬‌المثل باشد و اگر چیزی برای تولیت به عنوان دستمزد قرار نداده باشد، متولی می‌تواند اجرت این کار را مطابق آنچه معمول و متعارف است، از منافع وقف برداشت کند.

 

با ما همراه باشید

مطالب مرتبط:

وصیت چیست

از صلح عمری چه میدانید

ارث و تقسیم ماترک

بیع

اجاره

 

وکیل قدرت فراقانونی ندارد؛

اما مانع تضییع حق شما به دلیل نا آگاهی از قوانین و مقررات می شود.


خط ویژه  :  ۰۹۱۲۷۶۳۸۸۵۲
شماره های تماس  :  ۰۲۱۷۷۰۶۲۵۲۳ – ۰۲۱۷۷۳۸۳۵۱۲

 

موسسه حقوقی میلاد عدالت با حضور وکلای زبده در دپارتمان خانواده آماده پیگیری پرونده های شما و احقاق حقوق شما عزیزان می باشد.

Call Now Buttonتماس