8:30 - 17:00

ساعات کاری : شنبه تا چهارشنبه

0912-7638852

درخواست مشاوره

اینستاگرام

جستجو
 

نفقه

علی مسلمی > نفقه

نفقه

 

نفقه در لغت، به معنای هزینه و خرجی است و در اصطلاح، عبارت است از مالی که برای ادامه زندگی، صرف مخارج ضروری همسر، فرزندان، خویشاوندان و مانند آنها می‏شود؛ اعم از خوراک، پوشاک، مسکن و غیره.

نفقه در یک دسته بندی کلی بر اساس افراد مشمول، به دو دسته تقسیم می شود: الف. نفقه زن  ب. نفقه فرزندان و اقارب

 

الف : نفقه زن

 

نفقه زن چیست و شامل چه مواردی می شود؟

وکیل طلاق توافقی بر اساس قانون مدنی، نفقه شامل همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن می باشد؛ مثل مسکن، پوشاک، غذا، اثاثیه منزل و هزینه های درمان و حتی خادم البته در صورتی که زن عادت به داشتن خادم داشته باشد و یا به واسطه مریضی نیاز به آن داشته باشد. قاعده کلی این است که حقوق زوجه شامل همه نیازهای متعارف و متناسب با شأن زن است. از ملاک های مهم کارشناس برای تعیین حقوق زوجه نیازهای زوجه و شأن او می باشد.

 

نفقه زوجه در عقد دائم

قانونگذار شوهر را موظف به پرداخت نفقه به زوجه در عقد دائم دانسته است.

 

نفقه زوجه در نکاح موقت

در عقد موقت نفقه بر عهده شوهر نیست مگر اینکه طبق قرارداد میان دو طرف، پرداخت نفقه شرط شده باشد. که در این صورت باز هم احکام و آثار عدم پرداخت نفقه در عقد دائم در عقد موقت جاری نیست.

 

رابطه تمکن مالی مرد و نفقه زوجه

دراستحقاق زوجه نسبت به نفقه، طبق بیان وکیل طلاق توافقی تمکن و دارا بودن مرد شرط نیست به عبارت دیگر چنین نیست که مرد فقط در صورت توانایی مالی باید حق همسر خود را پرداخت کند بلکه مرد فقیر نیز ملزم به پرداخت حقوق زوجه خویش است.

 

وضعیت نفقه زوجه شاغل

حتی اگر زن تمکن داشته و یا شاغل باشد باز هم پرداخت نفقه زن بر عهده زوج می باشد.

 

 

وضعیت هزینه تحصیل زوجه

در قانون مدنى «تمام نیازهاى متعارف» جزو نفقه به حساب آمده است که هزینه‌های تحصیل را نیز شامل می‌شود زیرا در حال حاضر، تحصیل به عنوان یک نیاز متعارف زوجه محسوب می شود.

 

وضعیت هزینه های بیماری های صعب العلاج مثل سرطان زوجه

رویه دادگاه ها در این زمینه متعدد است. ظاهرا پرداخت هزينه هاي دارو و درمان نيز بر عهده مرد است، زيرا دلايل اين امر نظير ضرورت معاشرت به معروف، اهميت بيشتر هزينه هاي درمان از مواردي نظير مسكن و پوشاك، وجوب نفقه درمان وجوب نفقه زوجه در دوران بيماري را روشن مي كند. بنابراين، در صورت استنكاف، اعسار و عجز شوهر، زن مي تواند بر اساس قانون مدني و در صورت اثبات عسر و حرج بر اساس قانون مدني از دادگاه تقاضاي طلاق كند؛ اما اگر زوجه خود توانايي پرداخت هزينه ها را داشته باشد، به نظر مي رسد امكان طرح دعواي طلاق از سوي وي را به دليل عدم تحقق شرايط عسر و حرج بايد غيرممكن دانست اما امکان مطالبه مخارج همچنان وجود دارد.

 

نفقه

نفقه

آیا قانون درباره میزان نفقه زوجه درصد یا رقم خاصی تعیین کرده است؟

در قانون در خصوص میزان نفقه به عدد یا میزان مشخصی اشاره نشده است. میزان نفقه معمولا به صورت کاملا عرفی و نسبی تعیین می گردد. نفقه در ارتباط با هر فرد بنا به شرایط خاص و شأن هر زن می تواند میزان متفاوتی باشد. چنانچه زوجه ای برای تعیین میزان نفقه اش به دادگاه مراجعه کند، دادگاه برای تعیین میزان، از نظر کارشناس استفاده می کند و با صدور قرار کارشناسی، این میزان تعیین خواهد شد.

 

عدم پرداخت نفقه زوجه چه تبعاتی برای زوج خواهد داشت؟

با نگاه به سند ازدواج، یکی از شروط ضمن عقد نکاح این است که هرگاه مرد، نفقه همسر خود را حداقل به مدت ۶ ماه پرداخت نکند، زوجه می تواند الزام او را از دادگاه برای دریافت نفقه خود بخواهد. در این صورت چنانچه دادگاه حکم قطعی به پرداخت نفقه صادر کند لیکن علیرغم صدور اجراییه، زوج از پرداخت نفقه استنکاف کند زن می تواند با ادعای تحقق عسر و حرج ناشی از عدم پرداخت نفقه از دادگاه خانواده درخواست صدور حکم طلاق را بنماید. اما اگر زوج در مهلت ده روزه مرحله اجرای حکم، نفقه را به دادگاه واریز کند، اثر حکم زائل خواهد شد.

 

دو نوع ضمانت اجرا برای خودداری مرد از پرداخت نفقه وجود دارد:

  1. ضمانت اجراي حقوقی: اگر زن تمکین کند و با این حال شوهر از پرداخت نفقـه خودداری كند، زن می‌تواند با طرح دعوی حقوقی، محكومیت او را به پرداخت نفقه از دادگاه بخواهد؛ در این صورت، دادگاه حكم به پرداخت نفقه خواهد داد. اگر دادگاه حكم به پرداخت نفقه را صادر كند و مرد واقعاً از پرداخت آن ناتوان باشد، زن این حق را دارد كه در صورت تمایل، تقاضای طلاق كند.
  2. ضمانت اجرای جزایی: از آنجایی كه عدم پرداخت نفقه در قانون ایران جرم محسوب می‌شود، زن می‌تواند با مراجعه به دادسرای عمومی، تعقیب جزایی شوهر را به اتهام ترک انفاق ( ندادن نفقه) بخواهد كه در این صورت با اثبات عدم پرداخت نفقه، مرد علاوه بر پرداخت نفقه به مجازات مقرر در قانون مجازات اسلامی(تعزیرات) نیز محكوم خواهد شد.

 

صلاحیت رسیدگی به دعوای مطالبه نفقه با کدام مرجع است؟

تعیین صلاحیت کاملا بستگی به مبلغ مورد مطالبه دارد. اگر مبلغ نفقه تا میزان بیست میلیون تومان ( ۲۰ میلیون یا کمتر) باشد صلاحیت رسیدگی به دادخواست نفقه با شورای حل اختلاف و در صورتی که مبلغ نفقه از ۲۰ میلیون تومان بیشتر باشد صلاحیت رسیدگی با دادگاه خانواده است.

 

مطالبه نفقه در دادگاه خانواده یا شورای حل اختلاف چگونه است؟

برای مطالبه نفقه باید این مراحل طی شود:

۱-تنظیم دادخواست مطالبه نفقه و تقدیم دادخواست به یکی از شعبات دفاتر خدمات قضایی

۲-ارجاع پرونده به شعبه

۳-ارجاع به کارشناسی

۴-صدور حکم به پرداخت نفقه زوجه

۵-اجرای حکم پرداخت نفقه

 

نفقه

نفقه

مراحل شکایت کیفری بابت جرم ترک انفاق زوج

این مراحل عبارت اند از :

  1. مراجعه به دفتر خدمات قضایی وتقدیم دادخواست
  2. ارجاع دادخواست به دادسرا
  3. ارجاع کیفرخواست و پرونده به دادگاه بدوی
  4. ارجاع به دادگاه تجدید نظر
  5. ارجاع به دادگاه اجرای احکام کیفری برای اجرای مجازات مورد حکم

 

نفقه زن پس از فوت شوهر

هرگاه زوج در ایام زندگی مشترک به هر دلیلی فوت کند به این معنا که هرگاه زوج فوت کند، زوجه باید مدت ۴ ماه و ۱۰ روز عده نگه دارد و در این ایام، مستحق دریافت نفقه ایام عده بوده که از اموال زوج متوفی قابل مطالبه است.

 

نفقه زن از شوهر غایب خود

اگر شوهر فوت نکرده باشد یا فوت او قابل اثبات نباشد و اصطلاحا غایب باشد زن می تواند به دادگاه مراجعه و از دادگاه درخواست کند نفقه اش از اموال منقول و غیر منقول زوج به زوجه پرداخته شود.

 

نفقه زن بعد از طلاق رجعی

هرگاه مردی همسر خود را به صورت یک طرفه طلاق دهد این نوع طلاق در اصطلاح حقوقی طلاق رجعی است. در این نوع طلاق نیز زن مستحق دریافت نفقه به مدت سه طهر(حدود سه ماه) بوده و دادگاه در حکم خود مبنی بر طلاق رجعی می بایست نسبت به تعیین و درج میزان نفقه زن در حکم اقدام نماید. در این مدت مرد باید منزل و محل سکنی زن را نیز تهیه و بعد از اتمام مدت عده، برای ثبت طلاق رجعی، گواهی اسکان زوجه را در منزل مشترک به دفترخانه طلاق تقدیم کند.

 

نفقه زوجه بعد از طلاق توافقی:

در طلاقی که با توافق زوجین انجام می شود زوجه در ایام عده مستحق دریافت نفقه نیست.

 

برای تعلق نفقه، تمکین زوجه لازم هست یا خیر

در مقابل وظیفه‌ای که مرد در برابر پرداخت نفقه به همسر خود دارد زوجه هم شرعا و قانونا وظیفه‌ی تمکین از مرد را بر عهده دارد. بنابراین وظیفه‌ی مرد به پرداخت نفقه، موکول به انجام تعهد زن نسبت به تمکین است و درصورتی‌که زن تمکین نکند، مرد نیز می‌تواند نفقه زن را قطع کند.

بدیهی است حسب مقررات مراجع به حقوق خانواده زن تا زمانی که حکم قطعی راجع به عدم تمکین و ناشزگی وی صادر نشده است مستحق دریافت نفقه است و پس از صدور حکم قطعی عدم تمکین نفقه زوجه قطع می شود. پس عدم تمکین زوجه باید طی حکمی قطعی اثبات گردد.

 

زن در شرایط زیر می تواند تمکین نکند و نفقه هم بگیرد:

  1. طبق قانون مدنی اگر زن بتواند اثبات کند زندگی مشترک او با شوهر ضرر و زیان مالی، شرافتی یا بدنی به همراه دارد دادگاه او را محکوم به تمکین نخواهد کرد که در این صورت تمکین نکردن مانع پرداخت نفقه نخواهد شد.
  2. حق حبس زوجه به این معنا که “زن می تواند تا مهریه به او تسلیم نشده است از ایفاء وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند.”.

 

نفقه

نفقه

ب:  نفقه فرزندان

به بیان وکیل طلاق توافقی در منطقه ۱ تهران، نفقه در لغت به ‌معنای هزینه، خرج و چیزی است که برای گذراندن زندگی لازم و موردنیاز باشد.

نفقه اقارب در اصطلاح حقوقی عبارت است از صرف هزینه‌ی خوراک و پوشاک و اثاث خانه و جامه به‌قدر رفع حاجت و توانایی انفاق‌کننده ( کسی که نفقه بر عهده اوست). طبق قانون مدنی پرداخت و تأمین نفقه اولاد به عهده پدر است.

برای قرار گرفتن نفقه فرزندان بر عهده پدر باید دو شرط زیر باهم وجود داشته باشد:

الف-  توانایی یا استطاعت مالی پدر

کسی ملزم به پرداخت نفقه فرزندان خویش است که به لحاظ مالی متمکن باشد. براساس ماده‌ی ۱۱۹۸ قانون مدنی «کسی ملزم به انفاق است که متمکن از دادن نفقه باشد، یعنی بتواند نفقه بدهد؛ بدون اینکه از این حیث در وضع معیشت خود دچار مضیقه گردد.» البته این خصوصیت فقط درمورد نفقه‌ی فرزندان وجود دارد نه همسر.

ب- فرزند چه دختر و چه پسر قادر به کار نباشد.

برای اینکه شخصی مستحق دریافت نفقه‌ شود باید نیاز مالی داشته باشد و نتواند این نیاز مالی خود را از طریق اشتغال به شغلی که مناسب اوست رفع کند.

در نتیجه: فرزندی که قادر به کار باشد و پدر او استطاعت مالی تأمین نفقه وی را نداشته باشد نفقه به او تعلق پیدا نمی کند.

 

 نفقه فرزندان تا چه سنی به عهده پدرشان است؟

در شرع و قانون سن معینى براى نفقه فرزندان در نظر گرفته نشده و عرفاً تا زمانی که اولاد داراى شغل و درآمد مشخص نباشند پدر نسبت به پرداخت نفقه مسئولیت دارد.  ‎باید توجه داشت که در مورد کارمندان دولت شاهد آن هستیم تا زمانى که دختر، همسر انتخاب نکرده و یا پسر مشغول تحصیل باشد به کارمند حق اولاد پرداخت مى‌شود. توضیح این موضوع به تفکیک جنسیت در ذیل آمده است:

سن تعلق نفقه پسران

نفقه پسران تا ۱۸ سالگی و تا پایان تحصیلات عالیه بر عهده پدر خواهد بود. ولی اگر فرزند پسر، معلول یا به واسطه تأئیدیه پزشکی قانونی قادر به تأمین معاش خود نباشد نفقه وی از ۱۸ سالگی به بعد هم کماکان بر عهده پدر خواهد بود.

 

سن تعلق نفقه دختران

فرزند دختر تا قبل از ازدواج  به عهده پدر است و پس از آن نفقه به عهده شوهر خواهد بود. ولی اگر دختر شوهر کند و مطلقه شود و یا همسرش فوت نماید و مستمری نداشته باشد همچنان نفقه وی به عهده پدر بازمی گردد.

البته لازم به ذکر است که طبق بند ۳ ماده‌ی ۴۸ قانون حمایت از خانواده، فرزندان اناث (دختر) درصورت نداشتن شغل یا شوهر و فرزندان ذکور (پسر) تا ۲۰ سالگی و بعد از آن، منحصرا در‌صورتی‌که معلول ازکار افتاده‌ نیازمند باشند یا اشتغال به تحصیلات دانشگاهی داشته باشند، حسب مورد از کمک‌ هزینه‌ی اولاد، بیمه و مستمری بازماندگان یا حقوق وظیفه‌ی والدین خود برخوردار می‌شوند. بنابراین انفاق فرزندان طبق ماده‌ی فوق شرایطی دارد و به این معنی نیست که با احراز رشد فرزندان از شمول انفاق توسط پدرشان خارج شوند؛ بلکه درصورت داشتن شغل یا ازدواج و… وظیفه‌ی پدر در این مورد به اتمام می رسد.

 

نفقه فرزندان پس از فوت پدر

در صورتی که پدر فوت کرده باشد یا قادر به پرداخت نفقه فرزندان نباشد، پرداخت نفقه به عهده پدربزرگ خواهد بود.

و در صورتی که جد پدری هم زنده نباشد یا نتواند نفقه بپردازد، تأمین هزینه‌ها به عهده مادر خواهد بود و در صورتی که مادر هم نباشد یا خودش مشکلات معیشتی داشته باشد، به عهده اجداد پدری و اجداد مادر یعنی مادربزرگ پدری یا مادربزرگ مادری خواهد بود.

 

بنابراین نفقه فرزندان به ترتیب ابتدا به عهده پدر، دوم پدربزرگ پدری، سوم مادر، چهارم مادر بزرگ پدری و هم مادربزرگ مادری و پدربزرگ مادری خواهد بود.

 

نکته مهم: اگر پدری از نظر مالی توان پرداخت نفقه کودک خود را داشته باشد اما به دلیلی، نخواهد این حق را پرداخت کند از نظر قانون این پدر مجرم است و فرزند یا سرپرست وی می توانند به دادگاه شکایت کنند.

 

کارشناسی نفقه فرزند چگونه است؟

در این بین اگر پدر ادعا کند که به فرزند نفقه داده است (و توافق برای دادن نفقه صورت نپذیرد)، باید ادعای خود را با ارائه مدرک ثابت کند، البته  برخی از پدران هم هستند که به طور کلی زیر بار این مسوولیت نمی روند و به این ترتیب پرونده مطابق روال قانونی، به کارشناسی ارسال می‌شود.کارشناس نیز با صحبت با پدر و فرزند یا قیم او، میزان نفقه را تعیین می‌کند و رقم تعیین شده به پدر ابلاغ می‌شود. درصورت اعتراض او یا فرزند، پرونده برای کارشناسی به ۳ کارشناس ارجاع خواهد شد.

معمولا مبلغ نفقه با توجه به وضعیت اجتماعی و نیازهای فرزند مشخص مي‌شود. کارشناس مکلف است با بررسی وضع زندگی خانوادگی فرزند و نیز بررسی مدارکی که از سوی مادر یا قیم او ارائه مي‌شود، میزان هزینه نگهداری فرزند را محاسبه کند.

نفقه

نفقه

آیا نفقه فرزند خوانده بر سرپرست واجب است؟

فرزند خوانده اگر از طریق امور سرپرستی با رعایت شرایط و قانون و احکامی که از طریق مقام قضائی به فردی اعطاء شده باشد پدر یا حسب مورد، مادر باید مانند سایر فرزندان نسبت به پرداخت نفقه وی اقدام کند.

 

آیا فرزند نامشروع نفقه دارد؟

فرزند نامشروع، به لحاظ قانونی حق نفقه ندارد. زیرا ممکن است منتسب به پدر نباشد و یا بدون رعایت موازین شرعی و قانونی فرزند متواد شده باشد به این خاطر که لازمه پرداخت نفقه اثبات نسب بوده و اگر موارد دیگری وجود داشته باشد که طبق آن توافق کنند نفقه بر عهده زن یا مرد یا هردو باشد همان توافق، ملاک رأی دادگاه قرار می گیرد.

 

پ: نفقه اقارب دیگر به بیان وکیل طلاق توافقی شرق تهران

خویشاوندانی که از هم متولد نشده‌اند( اقارب افقی مثل خواهر و برادر یا خاله و خواهرزاده یا عمو و برادرزاده) قانونا ملزم به پرداخت نفقه به یکدیگر نیستند. و فقط اقارب نسبی عمودی با شرایطی نسبت به هم تکلیف نفقه دادن دارند.

ماده‌ی ۱۲۰۰ قانون مدنی عنوان می‌کند که «نفقه‌ی ابوین …… به‌عهده‌ی اولاد و اولادِ اولاد است.» با عنایت به ماده‌ی مزبور همچنان‌که پدر و مادر ملزم به انفاق هستند، در صورت برعکس آن یعنی نادار بودن پدر و مادر هم، فرزندان مکلف به پرداخت نفقه آن ها هستند. از نزدیک‌ترین شخص به پدر و مادر که ابتدا فرزندان متمکن خود باید نفقه نفقه پرداخت شود و درصورت نبودن آنها یا مالدار نبودنشان، نوه‌ها باید بپردازند و به همین صورت ادامه پیدا می‌کند.

 

دقت کنید:  نفقه زوجه نسبت به نفقه فرزندان و سایر اقارب به لحاظ قانونی در اولویت است.

 

چگونه می توان علیه پدری که نفقه نمی دهد اقدام قضایی کرد؟

اگر پدر نفقه کودکش را پرداخت نکند، فرزند یا فردی که قیم اوست، باید برای ارائه دادخواست به دادگاه مراجعه کند، البته برخلاف نفقه همسر که او می‌تواند از مدت زمانی مثلا ۲ ساله تقاضای نفقه کند، دادخواست نفقه فرزند فقط ازهمان مقطع زمانی که شکایت می‌کند، قابل قبول است، البته فرزند یا قیم او می‌تواند تقاضای نفقه آینده را نیز مطرح کند و دادگاه درباره آن تصمیم‌گیری کند.

 

تماس با ما

وکیل قدرت فراقانونی ندارد اما مانع تضییع حق شما به دلیل نا آگاهی از قوانین و مقررات می شود.
خط ویژه  :  ۰۹۱۲۷۶۳۸۸۵۲
شماره های تماس  :  ۰۲۱۷۷۰۶۲۵۲۳ – ۰۲۱۷۷۳۸۳۵۱۲

 

Call Now Buttonتماس