8:30 - 17:00

ساعات کاری : شنبه تا چهارشنبه

0912-7638852

درخواست مشاوره

اینستاگرام

جستجو
 

سرقت

علی مسلمی > سرقت

تعریف سرقت

 

طبق آیۀ ۳۸ سوره مائده : وَالسّارق و السّارقهُ فاقطَعُوا اَیدیهما جَزاء بِما کَسبا نَکالاً منَ الله

دست زن و مرد دزدی کننده را به جزای عملشان قطع کنید و این عقوبتی است که خدا برای آنان مقرر داشته است.

از نظر لغوی سرقت کلمه‌ای است عربی از مادۀ «سَرَقَ» به فتح یا کسر راء به معنای «دزدیدن» و مصدر آن «سرقة» است.

.

در یک تعریف دقیق حقوقی، سرقت‌ عبارت‌ است از ربودن مال منقول متعلق به غیر. البته تحقق سرقت مستلزم انجام فعلی از قبیل ربودن یا ربایش، کش رفتن، برداشتن، بلند کردن و قاپیدن مال دیگری بدون رضایت و اطلاع مالک یا متصرف آن است. سرقت یکی از مهمترین جرایم علیه اموال و مالکیت اشخاص است.

 

ربودن، رکن اصلی جرم سرقت است که با تصرف و اثبات و وضع ید بر مالی بدون اطلاع و رضایت مالک یا دارنده آن محقق می شود. برای مثال، شخصی در فروشگاه برای اجناس خریداری شده هزار تومن می‌دهد و فروشنده به اشتباه و به تصور اینکه اسکناس ده هزار تومنی هست بقیه پول که نه هزار تومن ‌هست را به خریدار می دهد و خریدار آگاهانه مبلغ مذکور را تصاحب می کند که این چنین عملی سرقت نیست زیرا ربایشی در کار نیست.

موضوع سرقت باید مال منقول باشد که اموال غیر منقول به علت عدم امکان ربایش نمی‌توانند مورد سرقت قرار گیرند.

در حقوق جزا هر چیزی که قابلیت جابه جا شدن دارد منقول است که بر خلاف ماده ۱۷ ق.م که اداوات و ابزار کشاورزی را در حکم‌ غیرمنقول دانسته است اما در حقوق جزا وسایل یاد شده منقول و می‌تواند موضوع سرقت قرار گیرد.

 

برای اینکه هر جرمی از جمله سرقت صورت بگیرد باید ۳ رکن داشته باشد:

 

– عنصر مادی

 

به عملی که از طرف شخص باید صورت بگیرد تا جرم اتفاق بیافتد عنصر مادی گفته می‌شود. در جرم سرقت عنصر مادی به شکل ربودن به معنای جابه‌جا کردن و برداشتن و همچنین پنهانی بودن عمل ربایش است.
بنابراین لازمه جرم سرقت این است که سارق بدون رضایت مالک یا متصرف به صورت علنی یا مخفیانه مال دیگری را ببرد.

 

– عنصر معنوی

 

شخص برای انجام یک جرم باید قصد انجام آن را داشته و از قبل برایش تصمیم گرفته باشد که علاوه بر تصمیم به دزدیدن مال (سوء‌نیت عام) باید قصد مالک شدن آن مال (سوء‌نیت خاص) را نیز داشته باشد. بنابراین برای اینکه شخص مرتکب جرم سرقت شود باید ابتدا قصد انجام سرقت را داشته باشد و دوم بداند که مالی که می‌خواهد بدزدد متعلق به شخص دیگری است.

 

– عنصر قانونی

 

عنصر قانونی بدین معنا است که عملی در قانون جرم بوده و برایش مجازات تعیین شده باشد. تمامی جرایم و مجازات‌ها نیاز به این عنصر دارند و اگر عملی در قانون جرم باشد بر این اساس شخص مجرم را می‌توان مجازات کرد.

مالی که سرقت می‌شود باید ویژگی‌هایی داشته باشد تا بتوان آن را سرقت نامید. مالی که سرقت می‌شود، حتما باید شی‌ء بوده و قابلیت جابه‌جایی و انتقال داشته باشد؛ مالی که سرقت می‌شود، باید در زمان سرقت متعلق به شخص دیگری باشد همچنین مال مسروقه باید از مالکیت صاحبش خارج شده و به تصرف شخص سارق درآید.

سرقت

سرقت

 

انواع سرقت

 

سرقت بر حسب نوع، میزان مجازات و ماهیت آن به اشکال مختلف تقسیم سرقت حدی و سرقت تعزیری دسته‌بندی شده است:

الف- سرقت حدی

سرقت حدی نیز به دو صورت سرقت با شرایط خاص و راهزنی دسته‌بندی می‌شود.

 

سرقت حدی با شرایط خاص

ربودن مخفیانۀ معادل ۵/۴ نخود طلای مسکوک متعلق به غیر با هتک حرز توسط شخص بالغ و عاقل و مختار و غیر مضطر در غیر سال قحطی، که مرتکب پدر مالباخته نباشد.

 

بنابراین شرایط سرقت حدی عبارتند از:

 

اول اینکه سرقت باید بطور مخفیانه انجام گیرد: سرقت مستوجب مجازات حد باید به نحوی ارتکاب یابد که صاحب مال متوجه ارتکاب عمل ربودن مال خود نشود، بنابراین سرقتی که با علم و اطلاع صاحب مال صورت گیرد، مستوجب مجازات حد نخواهد بود. حد ملاک مخفی بودن حد عرفی می باشد.

 

 دوم در حرز قرار داشتن مال و خارج کردن مال از حرز همراه با هتک حرز شرط دیگر سرقت مستوجب این است که مال به وسیله سارق یا با همکاری دیگری، از حرز خارج شود، چون حرز محل مناسب برای نگهداری مال است ویژگی اصلیش آن است که بدون هتک و از بین بردن آن نمی توان به مال موجود در حرز دست یافت.

 

 سوم اینکه سرقت در زمان قحطی انجام نگیرد سرقت در صورتی مستوجب حد است که در سال قحطی صورت نگرفته باشد. منظور از قحطی فقدان ارزاق عمومی در سال ارتکاب جرم سرقت است. اگر فرد محتاجی به خاطر تأمین معاش خود یا خانواده خود مرتکب سرقت گردد مستلزم حد سرقت نیست.

 

چهارم مالیت شرعی داشتن مال مسروق. بند الف ماده ۲۶۸ بر این شرط تأکید داشته است.

 

پنجم: فقدان رابطه پدری. قانون ما به پیروی از نظر اکثریت فقهای شیعه در بند ج ماده ۲۶۸ قانون مجازات اسلامی فقط از پدر و جد پدری سخن گفته و مادر را از چنین حکمی برخوردار نکرده است.

 

ششم: به حد نصاب رسیدن ارزش مال مورد سرقت. برای به حد نصاب رسیدن، حداقل ارزش مال مسروق باید معادل ۴٫۵ نخود یا ربع دینار طلای خالص باشد.

 

هفتم: دولتی عمومی یا وقف عام نبودن مال مسروق.

 

هشتم: در زمان قحطی نبودن سرقت

 

نهم: شکایت صاحب مال نزد مقام قضایی

 

دهم: بخشیده نشدن سارق از سوی صاحب مال پیش از اثبات

 

یازدهم: تحت ید مالک قرار نگرفتن مال مسروق قبل از اثبات سرقت

 

دوازدهم: به ملکیت سارق در نیامدن مال مسروق تا قبل از اثبات جرم

 

سیزدهم: مسروق یا مغصوب نبودن مال مسروق

 

چهاردهم: توبه نکردن سارق قبل از اثبات جرم

 

پانزدهم: غصب نشده بودن حرز و محل نگهداری مال از سارق

 

راهزنی

قانونگذار در ماده ۲۸۱ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ مقرر می‌دارد: «راهزنان، سارقان و قاچاقچیانی که دست به سلاح ببرند و موجب سلب امنیت مردم و راه‌ها شوند محاربند.».
بنابراین راهزنی عبارت از گرفتن اموال مسافرین و عابرین در مسیر و خیابان‌ها ضمن غافلگیری و تهاجم مسلحانه است. راهزنی یکی از انواع سرقت مستلزم حد است که کیفر آن مجازات جرم محاربه می باشد.

سرقت

سرقت

 

ب- سرقت تعزیری

 

در خصوص سرقت تعزیری به طور كلی می‌توان گفت؛ همین كه سرقت شرایط حد را نداشته باشد، سرقت تعزیری است كه خود دو نوع است:

 

سرقت تعزیری ساده

این نوع سرقت در ماده ۶۶۱ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵ آمده است که بر اساس آن، به صورت علنی و با ربودن مال غیر بدون علم، اطلاع و رضایت صاحب مال محقق می‌شود و مجازات آن كمترین مجازات سرقت یعنی سه ماه و یك روز تا ۲ سال حبس و تا ۷۴ ضربه شلاق است.

 

سرقت تعزیری مشدد

منظور از سرقت مشدد، هرگونه سرقتی است که با یک یا چند عامل از عوامل تشدید مجازات بوده و مجازات آن شدیدتر از مجازات سرقت ساده باشد و شرایطی نیز داشته باشد که در قانون آمده باشد.

 

 

عوامل تشدید مجازات که در مواد ۶۵۱ تا ۶۶۰ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵ بیان شده‌ است عبارتند از :

 

  • سرقت در شب
  •  تعدد سارقان
  •  سرقت مسلحانه
  • بالا رفتن از دیوار
  • شکستن حرز
  • استفاده از عنوان با لباس مستخدم دولت
  • مامور دولتی قلمداد کردن،
  • به کار بردن کلید ساختگی
  • سرقت از محل مسکونی
  • سرقت همراه با آزار یا تهدید
  • سرقت از محل‌های عمومی
  • مستخدم، شاگرد و کارگر بودن سارق
  • سرقت به اقتضای شغل
  • کیف‌زنی یا جیب‌بری و امثال آن
  • سرقت در مناطق بحرانی و سرقت آب، برق، گاز و تلفن

 

اما سرقت مشدد تعزیری موارد دیگری هم دارد:

سرقت

سرقت

 

سرقت اسناد

سرقت نوشته‌ها، اسناد، اوراق، دفاتر یا مطالب مندرج در دفاتر ثبت و ضبط دولتی كه در ماده ۵۴۴ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵ آمده و مجازات آن ۶ ماه تا دو سال حبس است. ربودن چک، سرقت( تعزیری) است چون مال محسوب می شود.

قبلا در مورد بسیاری از چک های بانکی یا مسافرتی و نظایر آن ها که از سوی بانک های مختلف صادر می شد نیز مانند چک برخورد می شد. اما در حال حاضر با توجه به این که این چک ها فقط از سوی بانک مرکزی صادر می شود و رواج زیاد به نحوی که مانند پول دست به دست می شوند، به آن ها مثل اسکناس نگاه می کنند و حتی اگر مبلغ آن به نصاب برسد سرقت آن در صورت وجود سایر شرایط، سرقت آن ها حدی هم محسوب خواهد شد.

 

سرقت توسط امانت‌دار

به موجب ماده ۵۴۵ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵، اگر ربودن توسط امانت‌دار یا مستحفظ اسناد مذكور واقع شود مرتكب به سه تا ۱۰ سال حبس محكوم می‌شود.

 

از بین بردن مهر

به موجب ماده ۵۴۶ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵، در صورتی كه شخص مهر یا پلمپ را محو کند یا بشكند یا عملی مرتكب شود كه در حكم محو یا شكستن پلمپ تلقی شود یا نوشته یا اسناد را برباید، به حداكثر مجازات وارده در موارد مذكور (۲ سال یا ۱۰ سال) محكوم می‌شود.

 

سرقت اموال تاریخی و فرهنگی

طبق ماده ۵۵۹ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵، برای اینکه این جرم اتفاق بیافتد باید دو شرط داشته باشد:
نخست آن که شخص قصد سرقت اشیای تاریخی را داشته باشد و دوم اینکه سرقت از موزه، نمایشگاه، اماکن تاریخی و… صورت گرفته باشد که تحت حفاظت یا نظارت دولت است.

 

سرقت توسط نظامیان

اگر نیروهای مسلح مرتکب جرم سرقت شوند چه مجازاتی برای آنها در نظر گرفته شده است:

مواد ۸۸ تا ۹۲ قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح به این سوال پاسخ داده است:

ماده ۸۸: هر نظامی که اسلحه و مهمات و مواد منفجره متعلق به دولت یا در اختیار دولت را سرقت کند، به حبس از دو تا ۱۰ سال محکوم می‌شود.

ماده ۸۹: هر نظامی که وسایل و لوازم نظامی (غیر از سلاح و مهمات و مواد منفجره) و وجوه و اجناس یا اشیای متعلق به دولت یا آنچه در اختیار نیروهای مسلح است را سرقت کند به حبس از یک تا پنج سال محکوم می‌شود.

ماده ۹۰:‌ هر گاه بزه‌های ارتکابی مذکور در مواد (۸۸) و (۸۹) این قانون در موقع اردوکشی یا ماموریت آماده‌باش رزمی یا عملیات رزمی یا در منطقه جنگی باشد یا سرقت آن در ماموریت محوله یگان، موثر بوده و در آن ایجاد اخلال کند یا یک یا چند نفر از آنان در حین سرقت حامل سلاح ظاهر یا مخفی باشند یا حرز را شکسته باشند مرتکبان به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می‌شوند.

ماده ۹۱: هر نظامی بعض یا کل نوشته‌ها یا اسناد یا اوراق یا دفاتر یا مطالبی که در دفاتر ثبت و ضبط نیروهای مسلح مندرج یا در اماکن نظامی محفوظ یا نزد اشخاصی که رسما مامور حفظ آنها هستند سپرده شده را برباید به حبس از دو تا ۱۰ سال محکوم می‌شود.

تبصره یک: چنانچه امانت‌دار یا مستحفظ مرتکب جرم فوق شود به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می‌شود.

تبصره دو: هر گاه در اثر بی ‌احتیاطی، بی ‌مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی توسط مباشر ثبت و ضبط اسناد یا امانت‌دار و مستحفظ، جرم فوق واقع یا اسناد و مدارک و نوشتجات مفقود یا معدوم یا تخریب شود، مرتکب به حبس از ۶ ماه تا سه سال محکوم می‌شود. ماده ۹۲: هر گاه بزه‌های فوق موجب اخلال در نظام ( بهم خوردن امنیت کشور) یا شکست جبهه اسلام شود، مرتکب به مجازات محارب محکوم می‌شود.

 

نحوه اثبات جرم سرقت

 

اقرار به سرقت

مهمترین راه برای اثبات جرم اقرار متهم به آن است. اولین راه اثبات جرم سرقت نیز اقرار کردن سارق به ارتکاب این جرم است . هرگاه مرتکب در دادگاه اقرار کند من مرتکب جرم سرقت شده ام، جرم ثابت می شود. باید با لفظ یا نوشتن و در صورتی که این دو امکانپذیر نباشد با اشاره و امثال آن صورت بگیرد. اقرار در هر صورت باید روشن و بدون ابهام باشد. برای اثبات سرقت، اقرار باید دو مرتبه انجام شود که می تواند هر دو اقرار در یک جلسه یا هر کدام در جلسه ای جداکانه باشد. اقرار باید نزد قاضی محکمه باشد تا پذیرفته شود، نه مثلا نزد مرجع انتظامی. انکار بعد از اقرار هم پذیرفته نیست و باعث سقوط مجازات سارق نمی شود.  البته اقرار به سرقت باید در دادگاه کیفری باشد تا در نظر گرفته شود و نه در دادسرا . اگر متهم در دادگاه تنها یک بار به جرم سرقت اقرار کند ، جرم ثابت شده است و مجازات برای او در نظر گرفته می شود.

 

شهادت به سرقت

جرم سرقت با شهادت شاهد نیز اثبات می شود . شاهد باید ناظر وقوع جرم بوده باشد و بتواند اطلاعات دقیق از لحظه وقوع جرم در اختیار قاضی قرار دهد. تعداد شاهدانی که برای اثبات جرم سرقت نیاز است دو مرد عادل است . این شاهدان باید شرایط قانونی شاهد را داشته باشند از جمله اینکه عاقل و بالغ باشند . در صورتی که شاهدان شرایط لازم برای شهادت به جرم سرقت را نداشته باشند، اظهارات آنها شهادت محسوب نمی شود ، یعنی دادگاه اظهاراتشان را می شنود اما تحت عنوان شهادت در نظر نمی گیرد و با آن جرم ثابت نمی شود . بلکه با توجه ارزش و اهمیت آنها ، قاضی برای صدور رای نهایی آن را در نظر می گیرد.

 

سوگند برای جرم سرقت

جرم سرقت از جرایمی است که با سوگند خوردن ثابت نمی شود . برای مثال کسی که از خانه اش سرقت شده است نمی تواند قسم بخورد فلانی به خانه من دستبرد زده است . بنابراین سوگند در اثبات جرم سرقت کاربرد ندارد.

 

علم قاضی در اثبات جرم سرقت 

علم قاضی یکی از ادله اثبات دعوی است . در نحوه رسیدگی به جرم سرقت ، تحقیقات لازم در دادسرا توسط دادستان ، بازپرس و دادیار صورت می گیرد و کیفرخواست به دادگاه و نزد قاضی فرستاده می شود . قاضی با توجه به مستندات از قبیل نظر کارشناس ، تحقیقات محلی ، گزارش ضابطان دادگستری و … اطلاعاتی را درباره جرم بدست می آورد و نشانه هایی را برای اثبات جرم در نظر می گیرد . به نشانه ها و اماراتی که قاضی برای اثبات جرم به آنها استناد می کند ، علم قاضی می گویند که می تواند مبنای اثبات جرم سرقت باشد.

 

 

تماس با ما

وکیل قدرت فراقانونی ندارد اما مانع تضییع حق شما به دلیل نا آگاهی از قوانین و مقررات می شود.
خط ویژه  :  ۰۹۱۲۷۶۳۸۸۵۲
شماره های تماس  :  ۰۲۱۷۷۰۶۲۵۲۳ – ۰۲۱۷۷۳۸۳۵۱۲

 

Call Now Buttonتماس