8:30 - 17:00

ساعات کاری : شنبه تا چهارشنبه

0912-7638852

درخواست مشاوره

اینستاگرام

جستجو
 

رهن

عقد رهن

 

 

تعریف رهن

رهن در لغت به معنی ثبات و دوام است. این لفظ گاهی به معنی حبس به کار می رود چنانکه در آیه “کل نفس بما کسبت رهینه” و نیز در حدیث ” و انفسکم مرهونه باعمالکم” به همین معنی به کار رفته است.

در اصطلاح حقوقی، رهن، عقدی است که به موجب آن، مال مدیون، وثیقه طلب واقع می شود. قانون مدنی در تعریف رهن می گوید :” رهن عقدی است که به موجب آن مدیون، مالی را برای وثیقه به دائن (طلبکار) می دهد. در این عقد، راهن همان مدیون و مرتهن همان دائن(طلبکار). به مال مورد وثیقه هم رهن گفته می شود.

رهن، عقدی است تبعی و تا زمانی که دین باقی و راهن بری نشده است رهن باقی خواهد بود. اسباب بری شدن مدیون اسباب قانونی چون ابراء، ایفاء، تهاتر و تبدیل تعهد می باشد.

تمامی مال مرهون وثیقه جزیی از اجزاء دین می باشد یعنی تا زمانی که تمام دین، ساقط نشود رهن، فک نمی گردد. مگر اینکه طرفین رهن به گونه دیگری توافق کنند. زیرا مقصود مرتهن از وثیقه، داشتن تضمین برای استیفای تمامی طلب خود است.

 

 

مدیون متعدد در رهن

در صورتی که دو یا چند نفر به کسی مدیون باشند و مالی که بین آنها مشاع است در یک عقد نزد طلبکار خود به رهن گذارند سهم هریک از آنان از مال مشاع وثیقه دین او محسوب می شود و در صورتی که دین خود را بپردازد سهم او از رهن آزاد می شود مگر اینکه در رهن قید کرده باشند تمامی مال مرهون در مقابل تمام دو یا چند دین، رهن است.

 

 

مرتهن متعدد در رهن

در صورتی که یک نفر به جند نفر مدیون باشد و به وسیله یک عقد، مالی را نزد آنان رهن گذارد مثلا اگر هر گاه کسی به سه نفر مدیون باشد به این نحو که به اولی ده هزار ریال، به دومی، بیست هزار ریال و به سومی سی هزار ریال بدهکار باشد و سهم هریک را از رهن مشخص نکرده باشد سهم آنان به ترتیب یک ششم، دو ششم و سه ششم  خواهد شد.

 

 

رهن پس از فوت راهن

در صورتی که راهن بمیرد و دارای چند وارث باشد و بعضی از ورثه به مقدار سهم خود از دین مورث را بپردازند، به نسبت آنچه وارث پرداخته، از رهن فک نمیشود زیرا بر اساس ماده ۷۸۳ قانون مدنی، تمام عین مرهونه وثیقه هر جزیی از اجزاء دین است و وارث هم قائم مقام متوفا است

 

 

رهن جایز است یا لازم؟

عقود از جهت امکان و عدم امکان فسخ، به عقد لازم و جایز تقسیم می‌شوند. عقد لازم، قراردادی است که طرفین معامله حق فسخ آن را ندارند مگر در موارد مشخصی که به آنها اجازه داده شده است.

رهن از معدود عقودی است که نسبت به یک طرف (مرتهن) جایز و نسبت به طرف دیگر لازم است. یعنی مدیون نمی تواند این عقد را فسخ کند اما حق فسخ برای دائن(مرتهن) وجود دارد.

مقصود طرفین از عقد رهن این است که وثیقه ای وجود داشته باشد تا در صورتی که مدیون بدهی خود را نپرداخت بتوان با فروش مال مرهونه طلب را برداشت کرد به همین جهت است که اگر شرط شده باشد که مرتهن حق فروش عین مرهونه را ندارد باطل است. در اینجا هم شرط، هم عقد باطل خواهد بود.

 

رهن عقدی است عینی

منظور از عقد عینی عقدی است که شرط صحت و کامل شدن انعقاد در آن، قبض یا همان تسلیم مال مرهونه است. در عقد رهن نیز مال مرهونه باید حتما به قبض مرتهن یا تصرف کسی که بین طرفین معین می گردد درآید.

 

تکلیف راهن در عقد رهن

راهن نمی تواند در رهن تصرفی بکند که منافی حق مرتهن باشد مگر به اذن مرتهن.

اما اگر در رهن تغییراتی بدهد که نه نفعی داشته باشد نه زیانی یا اعمالی را روی آن انجام دهد که برای رهن مفید به نظر می رسد چنانچه با حقوق مرتهن در تضاد نباشد ایرادی ندارد. در این صورت مرتهن هم نمی تواند او را از انجام این تغییرات منع کند.

 

فروش مال مرهونه توسط راهن

در صورتی که راهن بدون اجازه مرتهن معامله ای بنماید که با حقوق مرتهن در منافات باشد، مانند آن که راهن، عین مرهونه را بدون قید حق مرتهن، به نحوی از انحاء به غیر انتقال دهد از قبیل فروش، صلح و یا مجددا رهن گذارد صحت آن منوط به اجازه مرتهن است زیرا اگرچه خود مالک، آن را معامله کرده اما به دلیل شرایط ویژه عقد رهن، مال مرهونه موضوع حق غیر محسوب می شود و معامله نیز در حکم عقد فضولی است. اگر مرتهن معامله مزبور را اجازه (تایید) نکند این انتقال باطل و در صورتی که تایید کند معامله صحیح و نافذ خواهد بود رهن نیز فک می شود مگر آنکه مال مرهونه با مالی مشابه معاوضه یا صلح شود یا اینکه قرار بین راهن و مرتهن چیز دیگری باشد.

 

مرتهن امین است؛

مال در ید مرتهن امانت محسوب است بنابراین مرتهن مسئول تلف یا ناقص شدن آن نخواهد بود مگر در صورت تقصیر.

در صورت برائت ذمه راهن، رهن در ید مرتهن امانت است. اگر مرتهن با وجود مطالبه، مال مرهونه را پس ندهدضامن آن خواهد بود حتی اگر تقصیری نکرده باشد. پس اگر مال در ید او تلف شود باید مثل یا قیمت آن را بدهد.

در صورتی که مرتهن عین مرهونه را بفروشد معامله فضولی است چون مالک اصلی، راهن است نه مرتهن. و راهن می تواند آن را اجازه یا رد کند. در صورت اجازه و تایید از جانب راهن، ثمن به جای مبیع در رهن خواهد ماند و هیچ یک از راهن و مرتهن نمی تواند در آن تصرف کند.

 

با ما در تماس باشید

 

مطالب دیگر سایت علی مسلمی:

بیع و خیارات آن

اجاره

عقد صلح و صلح عمری چیست؟

از چک چه می دانید؟

سایت دپارتمان ویژه خانواده: www.talaghyas.ir

 

وکیل قدرت فراقانونی ندارد اما مانع تضییع حق شما به دلیل نا آگاهی از قوانین و مقررات می شود.


خط ویژه  :  ۰۹۱۲۷۶۳۸۸۵۲

شماره های تماس  :  ۰۲۱۷۷۰۶۲۵۲۳ – ۰۲۱۷۷۳۸۳۵۱۲

Call Now Buttonتماس