8:30 - 17:00

ساعات کاری : شنبه تا چهارشنبه

0912-7638852

درخواست مشاوره

اینستاگرام

جستجو
 

ارث

ارث و تقسیم ماترک

ارث چیست؟ ارث در لغت به معنای مالی است که از شخص متوفی (درگذشته) باقی مانده و در اصطلاح به معنای انتقال دارایی شخص متوفی به بازماندگان است که انتقال اموال و دارایی‌های شخص متوفی به بازماندگان، بدون اراده متوفی و بازماندگان او صورت می‌گیرد.

تعریف واژگان مرتبط با بحث

برای ورود به بحث ابتدا لازم است که با مفهوم واژه های زیر آشنا شوید

متوفی: کسی است که فوت کرده است.

ترکه یا ماترک یا ارث: مالی است که از متوفی باقی مانده است.

وارث: شخصی است که از متوفی ارث می‌برد.

نسب: ارتباط و اتصال فردی به دیگری به واسطه ولادت شرعی.

خویشان نسبی: عبارت است از وابستگی شخصی به شخص دیگراز طریق ولادت؛ چه مستقیم باشد، مانند رابطه پسر و مادر و چه با واسطه باشد، مانند رابطه دو برادر که به واسطه پدر با یکدیگر خویشاوند هستند.

خویشان سببی: خویشاوندی بین دو نفر که در اثر ازدواج به وجود می‌آید، خویشاوندی سببی نامیده می‌شود؛ مانند رابطه داماد با مادر همسر یا خواهر همسر.

اشخاصی که به موجب نسب ارث می‌برند، شامل سه طبقه‌ هستند

۱- طبقه اول: پدر و مادر، اولاد و اولاد اولاد.

۲- طبقه دوم: اجداد، برادر و خواهر و اولاد آنان.

۳- طبقه سوم: عمه‌ها، عموها، خاله‌ها، دایی‌ها و فرزندان آنان.

اگر اشخاص طبقه اول زنده باشند، طبقه دوم ارث نمی‌برند و همچنین اگر طبقه دوم فقط زنده باشند، طبقه سوم ارث نمی‌برند. به عنوان مثال شخصی می‌میرد و دو سال پس از او پدرش می‌میرد؛ بنابراین فرزند وی دیگر از پدربزرگ ارث نمی‌برد.

امور راجع به ترکه اقداماتی است که برای حفظ ترکه و رسانیدن آن به صاحبان حقوق می‌شود از قیبل مهر و موم و تحریر ترکه و اداره ترکه و غیر.

ارث

ارث

۱- طبقه اول ارث

– اولاد

اگر متوفی پدر و مادر نداشته و یک یا چند فرزند داشته باشد، ترکه به طریق ذیل تقسیم می شود:

اگر فرزندان پسر باشند ترکه بین آنها بالسویه تقسیم می شود. اگر یک دختر باشد کل ارثیه را می برد.

اگر فرزندان دختر باشند نیز ترکه بین آن ها به صورت مساوی تقسیم می شود اگر یک پسر باشد کل ارثیه را می برد.

پس اگر پدر یا مادری فوت کند و غیر از فرزندان، وارث دیگری در طبقه اول ارث نداشته باشد، اگر همه دختر باشند یا همه پسر باشند، تمام اموال بین آن‌ها به طور مساوی تقسیم می‌شود.

اگر اولاد متعدد باشند و بعضی از آنها پسر و بعضی دختر، پسر دو برابر دختر ارث می برد.

-نوه


آنچه مسلم است این است که اولاد اولاد در طبقه اول قرار دارد ولی در صورتی ارث می برد که متوفی فرزندی نداشته باشد. در این صورت اولاد اولاد(نوه) قائم مقام اولاد می شود و با هر یک از پدر و مادر متوفی که زنده باشد ارث می برد.

اولاد پسر یعنی فرزندان فرزند پسر متوفی دو برابر اولاد فرزندان دختر متوفی ارث می برند. حتی اگر جنسیت خود نوه مذکر باشد و اگر به واسطه مادر با متوفی قرابت پیدا کرده نصف نوه ای که از پدر با متوفی قرابت پیدا کرده ارث خواهد برد. اما در میان خودشان وقتی به قائم مقامی از پدر و مادر خود ارث بردند، پسران قائم مقام دو برابر دختران قائم مقام ارث می برند.

در تقسیم بین افراد یک نسل، پسر دو برابر دختر می برد.

-پدر و مادر

از آنجا که پدر و مادر در طبقه اول قرار دارند در صورت فوت متوفی در هر صورت سهمی از ارث به جای مانده از فرزند خود که فوت شده خواهند برد اما میزان این سهم الارث در صورت وجود اشخاص دیگر که در طبقه اول و در کنار او قرار دارند متفاوت می شود.

اگر متوفی فرزند یا نوه نداشته باشد هر یک از ابوین در صورتی یکی از آن دو زنده باشد تمام ارث را می برد.

اگر متوفی فرزند یا نوه نداشته باشد و پدر و مادر میت هر دو زنده باشند مادر یک سوم و پدر دو سوم می برد.

اگر متوفی فرزند یا نوه نداشته باشد و پدر و مادر میت هر دو زنده باشند ولی مادر حاجب ( شخصی از طبقات دیگر که میزان سهم الارث مادر را کمتر می کند ) داشته باشد، یک ششم از ترکه متعلق به مادر و بقیه مال پدر است.

اصطلاح حاجب ارث به چه معناست؟ حاجب به کسی گفته می شود که با وجود او در یک طبقه، طبقه بعد، ارث نمیبرد.

حاجبان مادر در این فرض که با وجود آنها مادر از بردن بیش از یک ششم ترکه محروم می شود به شرح ذیل هستند: ( لازم به ذکر است این حاجبان چون در طبقات بعدی هستند به دلیل و جود مادر و پدر ارثی نمی برند ).

 در صورت وجود چهار شرط میزان سهم الارث مادر یک ششم ترکه خواهد بود و باقی آنچه می ماند سهم الارث پدر راتشکیل می دهد. این چهار شرط عبارت اند از:

به این شرح که:

در صورتی که میت دو یا چند خواهر و برادر داشته باشد در اینصورت مادر میت فقط یک ششم ارث می برد نه بیشتر.

اولا:لااقل دو برادر یا یک برادر با دو خواهر یا چهار خواهر باشند

ثانیا: پدر آنها زنده باشد

ثالثا: از ارث ممنوع نباشند مگر به سبب قتل

رابعا: ابوینی یا پدری تنها باشند

توجه فرمایید اگر متوفی فرزند داشته باشد، فرض هر یک از پدر و مادر به یک ششم تقلیل می یابد.

ارث

ارث

۲-طبقه دوم ارث

-اجداد

هرگاه ورثه اجداد یا جدات باشند، ترکه به طریق ذیل تقسیم می شود:

اگر جد یا جده تنها باشد اعم از ابی یا امی، تمام ترکه به او تعلق می گیرد.

اگر اجداد و جدات متعدد باشند در صورتی که ابی باشند، ذکور دو برابر اناث می برند و اگر همه امی باشند، بین آنها بالسویه تقسیم می گردد.

اگر جد یا جده ابی و جد یا جده امی با هم باشند، یک سوم ترکه به جد یا جده امی می رسد و در صورت تعدد اجداد امی، آن ثلث بین آنها بالسویه تقسیم می شود و دو ثلث دیگر به جد یا جده ابی می رسد و در صورت تعدد، حصه ذکور از آن دو ثلث، دو برابر حصه اناث خواهد بود.

هرگاه میت اجداد و برادر و خواهر با هم داشته باشد، دو سوم ترکه به وراثی می رسد که از طرف پدر قرابت دارند و در تقسیم آن، حصه ذکور دو برابر اناث خواهد بود و یک سوم به وراثی می رسد که از طرف مادر قرابت دارند و بین خود بالسویه تقسیم می نمایند. اما اگر خویش مادری فقط یک برادر یا یک خواهر امی باشد؛ فقط یک ششم ترکه به او تعلق خواهد گرفت.

-برادر و خواهر

در رابطه با ارث از برادر می‌توان گفت که اگر کسی که فوت کرده در طبقه اول وراث او کسی باقی نمانده باشد، یعنی پدر و مادر و اولاد او زنده نباشند در این صورت ارث به طبقه دوم وراث یعنی پدر بزرگ و مادربزرگ و برادر و خواهر و اولاد آنان خواهد رسید، بنابراین زمانی خواهر و برادر از برادر خود ارث می‌برند که نه از طبقه اول وراث کسی مانده باشد، نه پدر بزرگ و مادربزرگ آنان در قید حیات باشند.

این نکته در ماده ۸۶۳ قانون مدنی بدین شرح مورد تاکید قرار گرفته است: وراث طبقه بعد وقتی ارث میبرند که از وارثین طبقه قبل کسی نباشد؛ بنابراین اگر شخص فوت شده اولاد نداشته باشد و خواهر و برادر مادری داشته باشد، سهم آنان یک سوم از ارث خواهد بود که بین خواهر و برادر به تساوی تقسیم می‌شود.

اگر وارث متوفی، فقط یک خواهر باشد تمام ارث به او می‌رسد، همچنین اگر تنها برادر باشد، همه‌ی ارث سهم او خواهد شد و اگر چند برادر یا چند خواهر باشند، به طور مساوی بین آنان تقسیم می‌شود و اگر برادر و خواهر باشند به برادران دو برابر هر خواهر ارث خواهد رسید.

اگر متوفی برادر و خواهر پدری داشته باشد و همچنین برادر و خواهر، مادری هم داشته باشد دیگر به برادر و خواهر مادری وی ارثی از او نمی‌رسد، و ارث بین خواهر و برادر پدری او به نسبت برادر دو برابر خواهر خواهد رسید، اما اگر از ناحیه پدر او هیچ خواهر و برادری نداشته باشد، ارث به خواهر و برادر مادری او میرسد.

-برادر زاده ها و خواهرزاده ها

در صورتى كه ميّت، خواهر و برادر نداشته باشد، سهم آنان به اولادشان می رسد به این صورت که :

  1. سهم برادر زاده و خواهرزاده مادرى بطور مساوى بين آنها تقسيم مى‏شود؛
  2. سهم برادرزاده و خواهرزاده پدرى يا پدر و مادرى چنان تقسيم مى‏شود كه پسر دو برابر دختر مى‏برد.

تذکر : اگر برادرزاده پدرى يا پدر و مادرى، همه از يك برادر باشند احتياط آن است كه در مقدار تفاوت ميان پسر و دختر، باهم مصالحه كنند.

۳-طبقه سوم ارث

یک/ عموها و عمه های مادری متوفی

در صورتی که عمو یا عمه‌ی امی متوفی، یک نفر باشد، یک‌ششم از حصه‌ی متعلق به تیره‌ی پدری را به ارث می‌برد و در صورتی که متعدد باشند، یک‌سوم از حصه‌ی متعلق به تیره‌ی پدری را به ارث خواهند برد. این مقدار بین ایشان به قاعده‌ی ذکور برابر اناث تقسیم می‌شود.

دو/ عموها و عمه های ابوینی متوفی

پس از خارج کردن سهم وارثانی که سهم آنان از ترکه معین است (صاحبان فرض)، مابقی سهم متعلق به تیره‌ی پدری، به قاعده‌ی ذکور دو برابر اناث، بین عمو‌ها و عمه‌های ابوینی متوفی تقسیم می‌شود.

سه/ عموها و عمه های پدری متوفی

در صورتی که میت اعمام و عمات ابوینی نداشته باشد، سهم ایشان به اعمام و عمات ابی خواهد رسید. این مقدار به قاعده‌ی ذکور دو برابر اناث، بین ایشان تقسیم می‌شود .(م ۹۳۰ قانون مدنی)

چهار/  دایی ها و خاله های مادری متوفی

در صورتی که دائی یا خاله‌ی امی متوفی، یک نفر باشد، یک‌ششم از حصه‌ی متعلق به تیره‌ی مادری را به ارث می‌برد و در صورتی که متعدد باشند، یک‌سوم از حصه‌ی متعلق به تیره‌ی مادری را به ارث خواهند‌برد. این مقدار به قاعده‌ی ذکور برابر اناث، بین ایشان تقسیم می‌شود

پنج/   دایی ها و خاله های ابوینی متوفی

پس از خارج کردن سهم وارثانی که سهم آنان از ترکه معین است (صاحبان فرض)، مابقی حصه‌ی متعلق به تیره‌ی مادری، به قاعده‌ی ذکور برابر اناث، بین دائی و خاله‌های ابوینی تقسیم می‌شود (ماده ۹۳۵ قانون مدنی)

شش/  دایی ها و خاله های پدری متوفی

در صورتی که میت دائی و خاله‌ی ابوینی نداشته باشد، سهم ایشان به دائی‌ها و خاله‌های ابی او می‌رسد. این مقدار به قاعده‌ی ذکور برابر اناث، بین ایشان تقسیم می‌شود (م ۹۳۰ قانون مدنی)

ارث

ارث

یک سوال:

میت دارای همسر و فرزند نمی باشد
پدر و مادر و پدر بزرگ و مادر بزرگ هم قبلا” به رحمت خدا رفته اند
برادر میت قبلا”فوت شده و دارای سه فرزند است
دو خواهر میت در قید حیات هستند
آیا اولاد برادر در حالیکه دو خواهر میت در قید حیات هستند ارث می برد؟ با توجه به اینکه برادر متوفی قبل از ایشان فوت کرده اند بنابراین اولاد برادر ارثی نخواهند برد و ماترک متوفی به خواهران متوفی خواهد رسید.

ارث در چه صورتی به دولت می‌رسد؟

جایی باشد که فرد متوفی جز همسر خود هیچ خویشاوند دیگری نداشته باشد و در این صورت اگر تنها وارث مرد همسر خود باشد، ارثیه زن فقط یک چهارم اموال شوهر می‌شود و مابقی اموال شوهر که هیچ وارثی ندارد به نفع دولت ضبط می‌شود.

سهم خویشان سببی از ماترک متوفی

سهم زن از ارث شوهر خود

اگر شوهر در زمان فوت هيچ فرزند يا نوه‌اي از همسرش يا از همسران قبلي نداشته باشد، زن از اموال مرد يك چهارم ارث مي‌‌برد. در غير اين صورت يك هشتم از اموال مرد را به ارث خواهد برد.

براساس ماده ۸۶۱ قانون مدني زن پس از مرگ همسرش ارث مي‌برد به شرط اين كه در عقد دائم او بوده و قبل از مرگ شوهرش زنده باشد. اما ماده ۸۸۰ قانون مدني مي‌گويد: «اگر زن كه وارث شوهر است و او را به قتل عمد رسانده باشد، ارث نخواهد برد.»

ماده ۹۴۲ قانون مدني مي‌گويد: «اگر مردي داراي دو يا چهار زن عقد دائم است، پس از مرگش در صورت داشتن فرزند، يك هشتم از اموالش بين زنان به طور مساوي تقسيم خواهد شد.البته به اين نكته مهم نيز بايد توجه داشت، دو زن كه يكي از آنها فرزندي ندارد اما زن دوم دو دختر و يك پسر دارد، پس از مرگ همسر، زن اول با آن كه فرزندي از شوهر متوفي نداشته است، ولي به علت وجود فرزندان همسر دوم نصف يك هشتم از اموال شوهرش را ارث خواهد برد.»ماده ۸۴۳ قانون مدني به وصيت‌كننده اجازه داده كه فقط تا ثلث اموالش را وصيت كند. اگر وصيت فرد متوفي بيش از اين مقدار باشد بايد ورثه در خصوص بقيه اموال اجازه دهند. يعني اگر خانه‌اي كه از سوي شوهر متوفي براي همسرش وصيت شده از نظر قيمتي بيش از يك سوم اموال او نباشد وصيتنامه صحيح است. در غير اين صورت بايد ورثه درباره بقيه ثلث اموال اجازه دهند.

براساس ماده ۹۴۰ زني كه عقد دائم مرد متوفي بوده ارث مي‌برد و اگر زني كه در عقد موقت مرد بوده ارث نخواهد برد.در ماده ۹۴۳ قانون آمده است: «اگر مرد، زن خود را به صورت رجعي (طلاقي كه به طور معمول انجام مي‌يابد) طلاق داده باشد و در زمان عده فوت كرده باشد زن از اموال شوهر ارث مي‌برد.

سهم مرد از زن متوفای خود

چنانچه زن هیچ وارثی نداشته باشد نه فرزند نه پدر و مادر: کل ارث به شوهر می رسد.

چنانچه زن فرزند نداشته باشد و وارث دیگری داشته باشد مثل پدر یا مادر: نصف ارث زن به شوهر می رسد.

چنانچه زن فرزند یا نوه داشته باشد: یک چهارم ارث زن به وی می رسد.

تادیه هزینه کفن و دفن و دیون متوفی از ماترک

پس از هزینه کفن و دفن میت، اگر دینی به گردن متوفی است از ماترک باید اداء شود و بعد از آن وصیت تا یک سوم ترکه و مازاد بر آن با اجازه وراث اِعمال شود و در نهایت ماترک با توجه به اصولی که گذشت محاسبه شود.

انگشتری میت که معمولا استفاده می‌کرده، قران و لباس و شمشیر او، به پسر بزرگ تعلق می‌گیرد بدون اینکه از سهم ارث او چیزی کسر شود به شرط آنکه ترکه میت منحصر به این اموال نباشد یعنی این اقلام تنها میراث پدر نباشد. این قاعده شامل میراث مادر نمی‌شود.

ارث

ارث

فرایند انحصار وراثت و مدارک مورد نیاز

وقتی شخصی فوت می‌کند باید مشخص شود چه کسانی از او ارث می‌برند تا درباره میراث او تعیین تکلیف شود. به این فرایند که از سوی مراجع قانونی و با تشریفات مشخصی انجام می‌شود، انحصار وراثت می‌گویند. صدور گواهی انحصار وراثت، مستلزم ارائه درخواست وراث متوفی یا دیگر اشخاص ذی‌نفع به شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی است. درخواست مذکور، باید دربردارنده مشخصات کاملِ محل سکونت درخواست‌کننده، متوفی، تمامی وراث و نسبت هر یک از آن‌ها با متوفی باشد. گواهی فوت صادر شده توسط ثبت احوال، رونوشت برابر با اصل شناسنامه ورثه، رونوشت برابر با اصل سند ازدواج زوجه دایمی متوفی، استشهادیه دال بر منحصر بودن وراث به اشخاص نامبرده و گواهی تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث نیز از جمله مدارکی است که باید به درخواست انحصار وراثت ضمیمه شود. در مواردی که ارزش اموال متوفی بیشتر از ۱۰ میلیون ریال باشد، شورای حل اختلاف پس از ملاحظه مدارک و با هزینه متقاضی، درخواست وی را یک نوبت در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار یا محلی آگهی می‌کند. اگر پس از گذشت یک ماه از تاریخ نشر آگهی، کسی به آن اعتراض نکند، بدون تشکیل جلسه رسیدگی و دعوت از وراث، گواهی انحصار وراثت صادر می‌شود. اما در صورت اعتراض، پس از تشکیل جلسه‌ای، تصمیمات لازم برای رسیدگی به دعاوی گرفته خواهد شد.

دادگاه صالح برای مطالبه ارث

با توجه به ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی و ماده ۲ قانون تصدیق انحصار وراثت که در سال ۱۳۰۹ مصوب شد، در صورت عدم تقسیم ترکه، دادگاه صالح برای رسیدگی به آن و تصدیق گواهی انحصار وراثت، دادگاه آخرین محل اقامت دائمی‌متوفی در نظر گرفته می‌شود که با توجه به مقررات موجود در گواهی تصدیق انحصار وراثت در شورای حل اختلاف قابل پیگیری خواهد بود. در شرایطی که آخرین محل اقامت متوفی مشخص نباشد، دادگاه آخرین محل سکونت متوفی در ایران در نظر گرفته می‌شود و اگر در ایران زندگی نمی‌کرده است، دادگاهی که مال غیر منقول در ان واقع شده است، انتخاب می‌شود. اگر این چنین نبود دادگاهی که مال منقول در آن قرار دارد، دادگاه صالح رسیدگی خواهد بود. اگر هیچ یک از این شرایط وجود نداشته باشد، دادگاه محل سکونت یکی از ورثه صالح اعلام می‌شود. در شرایطی که ترکه بین وراث تقسیم شده باشد، دادگاه صالح با توجه به محل سکونت خوانده در نظر گرفته می‌شود.

مالیات بر ارث

مالیات بر ارث یکی از موضوعاتی است که ورثه همواره از آن بیم دارد. بگویید چرا دولت چنین مالیاتی را پیش بینی کرده و مبنای محاسبه آن چیست؟

اصولا مالیات بر درآمد و اموال و حقوق مالی اشخاص تعلق می گیرد و از آنجا که سهم الارث نیز یک نوع مال یا حقوق مالی وراث محسوب می شود طبق قانون مالیات های مستقیم، بر اساس تعرفه های مشخص که تا میزان خاصی نیز معاف از مالیات است مشمول مالیات می شود. میزان این مالیات طبق مواد ۱۹ و ۲۰ این قانون از ۹ تا ۷۰ درصد محاسبه می شود که میزان آن در طبقات سه گانه ارث، متغیر و متفاوت است.

البته میزان این مالیات چون برمبنای ارزش منطقه ای محاسبه می شود و معافیت های مالیاتی نیز در آن اعمال می شود، مبلغ آن قابل توجه نیست. در حالی که این مالیات فقط برای اموال دارای سند که سابقه ثبتی دارند، اعمال می شود به طوری که اسناد غیررسمی و اموال منقول و هر گونه مالی که سابقه ثبتی نداشته و نقل و انتقال رسمی نیز درباره آن صورت نمی گیرد، مشمول مالیات نمی شود.

اصولامالیات بر ارث در ادبیات حقوقی به دو نوع تقسیم می‌شود: مالیات بر ترکه و مالیات بر ارث به معنای خاص. مالیات بر ترکه، مالیات بر دارایی‌هایی است که از متوفی باقی می‌ماند، خواه آن دارایی‌ها به ارث برسند و خواه خیر. مالیات بر ارث، هنگامی دریافت می‌شود که دارایی‌ها به ارث برسند و آنگاه ورثه هر یک بخشی از دارایی‌هایی را که از طریق ارث تملک کرده‌اند به‌عنوان مالیات می‌پردازند. از آنچه گفته شد روشن می‌شود که دارایی‌های بجا مانده از متوفی ممکن است دو بار مشمول مالیات قرار گیرد و در حقیقت، در برخی از کشورها چنین اتفاقی نیز رخ می‌دهد اما برخی دیگر از کشورها به دریافت یک مالیات اکتفا می‌کنند. نظام حقوقی ایران تنها یک مالیات دریافت می‌کند و آن هم مالیات بر ارث به معنای خاص آن است.

مهم‌ترین پرسش در رابطه با مالیات در ارث این است که مالیات بر ارث چقدر است؟ به عبارت دیگر مالیات بر ارث با چه نرخی دریافت می‌شود. اگرچه این پرسش در اکثر نظام‌های حقوقی پاسخ صریح و ساده‌ای دارد و درصد مشخصی به‌عنوان نرخ مالیات بر ارث بیان می‌شود، اما در ایران فرمول پیچیده‌ای، چه در قانون فعلی و چه در قانون جدید برای آن در نظر گرفته شده است. در قانون فعلی، مالیات بر ارث بر حسب اینکه ترکه متوفی به چه میزان باشد، مالیات بر ارث آن نیز تفاوت خواهد داشت. علاوه بر این، نرخ مالیات بر ارث، تابعی از این امر نیز هست که وارث با متوفی چه نسبتی داشته باشد. هر چه نسبت وارث با متوفی نزدیک‌تر باشد، مالیات بر ارث کمتر است و هر چقدر که نسبت وارث با متوفی دورتر باشد، میزان مالیات بر ارث بیشتر خواهد بود. جدول مالیات بر ارث در قانون فعلی را به‌طور اختصار می‌توان در جدول مالیات بر ارث (قانون فعلی) نشان داد:

در قانون فعلی، پیش شرط اینکه ترکه به ورثه پرداخت شود این است که مجموع ترکه تقویم (ارزش‌گذاری) شود و آنگاه سهم‌الارث هر وارث مشخص شده و سپس براساس جدول قانون فعلی، نرخ مالیات ارث آن تعیین شده و سپس مالیات مزبور پرداخت شود. پس از پرداخت مالیات، امکان انتقال ترکه به وراث وجود دارد. بنابراین، تا زمانی که کل ترکه متوفی ارزش‌گذاری نشود، امکان تعیین نرخ مالیات بر ارث وجود نخواهد داشت و حتی اگر بعد از اینکه نرخ مالیات بر ارث مشخص شد، اگر بعدا مشخص شود که ارزش ترکه بیشتر یا کمتر بوده است، نرخ مالیات بر ارث آن هم امکان تغییر خواهد داشت.

روشن است که این امر می‌تواند مشکلات بسیاری را هم برای دولت و هم برای مردم ایجاد کند؛ چرا که باید کل مالیات بر ارث پرداخت شود تا ترکه قابل انتقال به ورثه باشد. در موارد بسیاری، ورثه امکان پرداخت کل مالیات بر ارث را ندارند اما امکان پرداخت بخشی از آن را دارند و خواستار آن هستند که در مقابل پرداخت بخشی از مالیات بر ارث، بخشی از ترکه به آنها منتقل شود. در قانون فعلی امکان پذیرش چنین درخواستی وجود ندارد. قانون جدید تلاش کرده است تا این کاستی را برطرف کند و نرخ مالیات را نه براساس کل دارایی‌های متوفی بلکه براساس انواع مختلف دارایی‌ها تعیین کرده است. نرخ مالیات بر ارث در قانون جدید به اختصار در جدول مالیات بر ارث قانون جدید است:

نگاهی کلی به این جدول و مقایسه آن با جدول برگرفته از قانون مالیاتی فعلی نشان می‌دهد که از نرخ مالیات بر ارث به نحو قابل توجهی کاسته شده است و تفاوت میان وراث طبقه اول با طبقه دوم و سوم نیز همگن شده است. به عبارت دیگر، در قانون قبلی، تفاوت‌هایی که میان وراث طبقات مختلف وجود داشت به سختی از جهت منطقی قابل توجیه بود و فاصله نرخ مالیات بر ارث آنها همگن نبود؛ اما در قانون جدید انسجام و هماهنگی بیشتری در این خصوص وجود دارد و فاصله طبقات، در همه موارد یکسان است. نرخ مالیات بر ارث طبقه دوم ۲ برابر و طبقه سوم ۴ برابر طبقه اول است، اما مهم‌ترین تفاوت این است که لازم نیست کل دارایی‌های متوفی مشخص و ارزش‌گذاری شوند تا نرخ مالیات بر ارث آن مشخص شود.

پرسش دیگر این است که چه کسی باید مالیات بر ارث را پرداخت کند و ضمانت اجرای آن‌چیست؟ روشن است که ورثه باید مالیات بر ارث را پرداخت کنند و بانک‌ها، موسسات مالی، دفاتر اسناد و سایر شرکت‌ها و نهادها مجاز نیستند بدون ارائه گواهی پرداخت مالیات، دارایی متوفی را به ورثه انتقال دهند. در صورتی که بدون دریافت این گواهی انتقال دارایی به ورثه انجام گیرد، متخلف علاوه بر اینکه با ورثه در رابطه با پرداخت مالیات مسوولیت تضامنی خواهد داشت، مشمول جریمه‌ای به میزان دو برابر مالیات متعلق نیز خواهد بود.

مساله مهم دیگر، معافیت مالیاتی در خصوص مالیات بر ارث است. در قانون فعلی، وراث طبقه اول تا مبلغ ۳۰ میلیون ریال از معافیت مالیاتی برخوردار هستند و در صورتی که محجور یا معلول یا از کار افتاده باشند، این مبلغ تا ۵۰‌میلیون ریال افزایش خواهد یافت. با حذف ماده ۲۰ قانون فعلی به موجب قانون جدید، این معافیت نیز حذف شده است. وجود این معافیت، خصوصا در رابطه با اشخاصی که معلول یا محجور یا از کار افتاده باشند، از جهت منطقی و با ملاحظات اجتماعی قابل توجیه است و دلیل حذف آن روشن نیست.

به‌طور خلاصه به نظر می‌رسد قانون‌گذار در پی آن بوده است که با کاستن از نرخ‌های مالیات و تسهیل دریافت آن و میسر ساختن تقسیم ترکه به اجزای مختلف و پرداخت مالیات آن اجزا به‌صورت مستقل، درآمد مالیاتی کشور را افزایش دهد و به این ترتیب، از موارد عدم پرداخت مالیات بر ارث بکاهد. با این حال،‌ برای ارزیابی اثربخشی این مقررات، باید منتظر ماند و بررسی کرد که پس از اجرای این مقررات، میزان درآمد دولت از محل مالیات بر ارث به چه میزان تفاوت خواهد کرد. نکته‌ای که به هر روی نمی‌توان از آن چشم پوشید و در مقایسه مالیات بر ارث در ایران با سایر کشورها آشکار است، پیچیدگی مکانیزم تعیین نرخ مالیات بر ارث در ایران در هر دو قانون فعلی و جدید است.

با ما همراه باشید

وکیل قدرت فراقانونی ندارد اما مانع تضییع حق شما به دلیل نا آگاهی از قوانین و مقررات می شود.


خط ویژه  :  ۰۹۱۲۷۶۳۸۸۵۲
شماره های تماس  :  ۰۲۱۷۷۰۶۲۵۲۳ – ۰۲۱۷۷۳۸۳۵۱۲

بدون دیدگاه

متاسفانه امکان درج دیدگاه در حال حاضر وجود ندارد.

Call Now Buttonتماس